قاعدهء زوال حكم به زوال موضوع - - ) قاعده تبعية الاحكام للأسماء قاعدهء سَبْق قاعدهء سَبْق : از قواعد فقهى . قاعدهء سبق از قواعد مشهور وعبارت است از حق اولويت در استفاده از أماكن عمومى ومباحات اصلى براي كسى كه در استفاده از آنها بر ديگران پيشى گيرد . از آن در بابهايى همچون صلات ، تجارت واحياء موات ونيز برخى كتب دربر دارندهء قواعد فقهى سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : مقصود از قاعده اين است كه در استفاده از اشيايى كه به عموم تعلق دارد وهمگان در بهره بردارى از آنها برابراند ، مانند أماكن عمومى از قبيل مساجد ، بوستانها ، استراحتگاهها وراههاى عمومى ، هر كس زودتر اقدام به استفاده از آنها بكند ، حق اولويت پيدا مىكند وكسى نمىتواند مزاحم أو شود ، مگر آنكه به سببي همچون اعراض ، آن حق زايل شود . 1 تفاوت قاعده سبق وقواعد مشابه : قاعدهء سبق با قواعد حيازت ( - - ) قاعدهء حيازت ) ، احياى موات ( - - ) احياى موات ) وتحجير ( - - ) تحجير ) از دو جهت متفاوت است : نخست ، از جهت مفاد حقوقى : برآيند قاعدهء حيازت وأحيا ، مالكيت وبرآيند تحجير ، حق اولويت براي تملّك است ؛ در حالي كه برآيند قاعدهء سبق ، نه ملكيت است ونه حق اولويت در تملك ؛ بلكه حق اولويت در بهره‌بردارى است . دوم ، از جهت موضوع : موضوع قاعدهء حيازت ، عموم مباحات اصلى وموضوع قاعدهء أحيا وتحجير ، خصوص زمين موات است ؛ اما موضوع قاعدهء سبق ، علاوة بر مباحات اصلى ، مشتركات ، همچون أماكن عمومى از قبيل مساجد ومدارس نيز مىباشد . بنابر اين ، در مشتركات ، تنها قاعدهء سبق جارى است ودر مباحات ، همهء قواعد ياد شده مىتواند جريان يابد . به عنوان مثال ، در زمين باير ،

--> ( 1 ) . مستدرك الوسائل 13 / 393 و 435 ( 2 ) . القواعد الفقهية ( بجنورى ) 6 / 97 ( 3 ) . جواهر الكلام 26 / 137 ؛ موسوعة الخوئي 31 / 408 ( 4 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 6 / 99 - 100 ( 5 ) . 97 - 99 ) .